Seçtiğiniz elyafa ve bu elyafın halıda ne
kadar kullanılmış olduğuna bağlı olarak halınız hem daha uzun süreli
performans gösterecektir hem de görünümünü daha uzun süre koruyacaktır.
Hangi elyafın sizin için uygun olduğunu seçerken dikkat etmeniz
gereken bir takım bilgiler vardır. Örneğin her elyafın farklı derecede
özellikleri bulunur. Bazen iyi bazen ise kötü dereceli bir tercihte
bulunabilirsiniz. Derece derken kastedilen şey elyafın yoğunluğu ve
büküm ölçüsüdür. Genel olarak, elyaf yoğun ise bu her inçte çok daha
fazla ilmek olduğu anlamına gelir ve eğer büküm ölçüsü sıkı ise halınız
daha kaliteli ve daha uzun ömürlü olacaktır.
Elyaflar kimi zaman en uygun fiyatla en iyi performansı verebilsinler diye birbirleriyle karıştırılırlar.
Elyaflar kendi içlerinde ikiye ayrılırlar:
Doğal Elyaflar
İnsan yapımı Elyaflar
Doğal Elyaflar:
- Yün
- İpek
- Hindistancevizi Lifi
- Hint Keneviri
İnsan Yapımı Elyaflar:
- Polyamid (Naylon)
- Polyester
- Polipropilen
- Akrilik
Yün:
Yün muhtemelen en eski halı elyafıdır. Konforlu bir his
uyandırdıkları gibi mükemmel bir kullanım kapasitesi bulunur. Ancak
yün, kir ve lekeler göz önüne alındığında pek kullanışlı değildir.
Ayrıca yün elyaftan yapılan halıların çoğunluğunun pahalı olması gibi
bir durum da söz konusudur. Tüm bunlar yün elyaf kullanımının gün
geçtikçe azalmasının nedenlerindendir.
Yün ayrıca görünümü en iyi seviyede tutabilmesi ile de bilinir. Bu
da demektir ki yün, diğer elyaflara kıyasla, uzun bir süre boyunca
orjinal görünümünü koruyacaktır. Yün doğal olarak anti-statik özelliğe
sahiptir.
Birçok avantajı ile yün en uzun ömürlü elyaf olarak bilinir.
Ancak tüm bu avantajlar yünü diğer elyaflardan çok daha pahalı olmasına neden olur.
İpek:
İyi kalite el dokuma halıları dışında kullanımı pek fazla değildir.
Hindistancevizi Lifi:
Genellikle arka kaplama malzemesi olarak kullanılan hindistancevizi lizi bazen de düz dokuma kilimlerin yüzeyinde kullanılır.
Hint Keneviri:
Hindistancevizi kabuğu olduk.a sert ve esnek elyafktan oluşur. Bu
kabuklar kırılıp, yıkanıp ve kurutulmadan önce aylarca toplanır ve
ıslatılır. Soluk sarı elyaflar daha sonra düz dokuma halıları ve
kilimlerde kullanılmak üzere iplik haline getirilir.
Polyamid (Naylon):
En çok kullanılan ve en çok bilinen halı elyafı polyamid (naylon) dir.
Polyamid (naylon) elyaflar oldukça uzun ömürlü ve aşınmaya
dayanıklıdır. Sert yapısı ve lekeye karşı dirençli olması nedeniyle
kirlenmeye karşı eğilimi çok azdır. Bu nedenle yoğun trafik olan
bölgeler için çok uygun bir seçimdir. Naylon fiyatı da düşünüldüğünde
oldukça iyi bir malzemedir.
Ancak yün ile kıyaslandığında alev alma riski daha fazladır. Naylon
elyaf, aşınmaya karşı direncini daha da arttırmak için sıklıkla yün ile
karıştırılır.
Naylon olarak da bilinen Polyamid tamamen insan yapımı olan bir
elyaf çeşitidir. İlk defa 1938 yılında üretilmiş olup zemin kaplama
malzemelerinde sıklıkla kullanılır. Yün ile harmanlanarak kullanılır.
%80 naylon %20 yün en en iyi karışımdır.
Polyamidin yünle karşılaştırıldığında sağladığı avantaj boyanabilir
oluşudur. Polyamid halılar yün halılara nazaran çok daha canlı renkler
sunduğu gibi boyanabilirliği sayesinde üretimde maliyetlerin azalmasına
neden olur. Ancak polyamid aslında bir avantaj gibi görülen boyanma
özelliği lekenmeye karşı direncini azaltmaktadır. Polyamid bir halı
seçerken üzerinde lekelenmeye karşı işlem yapılmış bir tane seçmeye
özen göstermelisiniz.
İnsan yapımı elyalar arasında polyamid görünümünü en iyi şekilde
koruyan olması nedeniyle çoğunlukla ticari kurulumlarda tercih edilir.
Polyamid yapısındaki 1700 karbon atomu, nitrojen, hidrojen ve oksijen
ile güçlü ve aşınma dirençlidir. Güneş ışığına ve küflenmeye karşı da
mükemmel direnç gösterir. Polyamid polimer elyaflar arasında en iyi
rutubeti emme oranına sahiptir.
Düz mikro yüzeyi sayesinde naylon bir çok kire direnç gösterdiği gibi
temizlenmesi de oldukça kolaydır. Ancak boya malzemelerine olan
yakınlığı nedeniyle de boyanmaya oldukça açıktır.
Polyamid uzun ömürlülüğü ve rutubete olan direnci ile trafik yoğunluğuna sahip bölgeler için mükemmel bir seçim olacaktır.
POLYESTER:
Polyester bir başka yaygın elyaftır. Son 5 yıl içerisinde gelişmiş ve polyester halılar çok daha iyi üretilmektedir.
Polyester halılar lekelere karşı olağanüstü bir direnç gösterirler.
Çoğunlukla leke garantisinin naylon halılara oranla çok daha uzun
olduğunu görebilirsiniz.
Polyester etilen gazlardan oluşmuştur. Polyester de naylon gibi aynı
şekilde üretilir ancak aşınma direnci sıralamasından Naylondan aşağıda
yer alır. Polyester fazla esnek olamayan bir elyaftır. Güneş ışığına
karşı mükemmel bir direnç gösterir ve ayrıca ıslandığı zaman da
sertliği bozulmaz. Polyesterin rutubeti emme oranı diğer elyaf
çeşitlerine oranla çok daha düşüktür. Polyester, polipropilen gibi,
boyanması oldukça zor bir elyaftır ve yine tıpkı polipropilende olduğu
gibi naylonun aksine yağı hemen çeker. Polyesterin oldukça iyi ısı
direnci bulunur.
Polyester çarpıcı renkleriyle bilinen bir elyaf çeşididir ve ayrıca
solmaya karşı doğal bir direnci bulunur. Temizlemesi kolaydır ve su
bazlı boyalara karşı da dayanıklıdır.
POLIPROPILEN:
Polipropilen, diğer adıyla olefin, bir başka elyaf çeşitidir. Bu
elyaf daha çok ticari halılarda ve berber halılarında kullanılır.
Lekelenme göz önüne alındığında polipropilen en iyilerden biridir.
Polipropilen çözelti boyalı bir elyaftır ve bu da rengin doğrudan
elyafın içine gittiği anlamına gelir. Bir çok durumda polipropilen
halılar beyazlatıcı gibi kuvvetli kimyasallara direnç gösterebilir.
Diğer üç elyafa kıyasla çok daha ucuz olan Polipropilen boyanmaya karşı
dirençli olması nedeniyle de diğer halılara nazaran çok daha mat
renklere sahiptir. Ayrıca orjinal görüntüsünü koruma süresi açısından
da diğerlerine göre daha yetersizdir. Doğal olarak anti - statik olması
ise polipropilenin bir avantajıdır.
Isıya dayanıklılığı az olan bu elyafın düşük ısılarda biçimi
bozulabilmektedir. Yüksek ısılarda ise çekmektedir. Sudan etkilenmeyen
Polipropilen alkali ve asitlere, beyazlatıcı ve incelticilere karşı
Ilımlıdır. Ancak kimyasallara uzun süre maruz kalması durumunda elyafın
kalitesi bozulabilir. Polipropilen bir çok eritkene karşı dirençlidir.
Güneş ışığına karşı ise dayanıksızdır.
Kolay temizlenebilir olması, rutubet ve küfe direnci polipropilenin
iç ve dış mekanlarda yaygın olarak kullanılma nedenlerindendir. Yapay
spor saha çimi olarak da kullanılır.
AKRİLİK:
Naylon kadar aşınma dirençli olmayan Akrilik yün kadar da ateş dirençli değildir. Bu elyaf iyi hacimli ve esnektir.
Akriklik elyaflar metandan üretilirler. Yün yerini tutacak sentetik bir
ürün olan akrilik orta sertliktedir. Aşınma ve güneş ışığı direnci
oldukça iyidir ancak akriliğin çok az esnekliği vardır. Polipropilen ve
polyestere kıyasla su seven bir yapısı vardır. Isıya ve mineral
asitlere dirençli olduğu kadar soğuk alkali çözeltilere karşı da
dayanıklıdır. Sıcak alkali çözeltileri elyafın rengini soldururken
beyazlatıcılar ve incelticiler çok az etkisi olur.
Akrilik yapısı ile yün görünümü ve hissi verebilen bir elyaf çeşitidir.
Akriliğin tek zayıf noktası yoğun trafik olan alanlarda pek fazla dayanamamasıdır bu nedenle her alanda kullanılamazlar.
Karışımlar:
Yukarıda belirtilen 4 elyaf çeşiti değişik oranlarda birbirleriyle
karıştırılarak en iyi kalitede yeni halı üretimlerinde kullanılırlar.
Yün ve naylon beraber kullanıldığında çok daha güzel bir görünüm
elde ettikleri gibi yünün konforu ile naylonun uzun ömürlülüğü
birleştirilmiş olur.
Akrilik ve Polipropilen ya da naylon ve polipropilen de oldukça
yaygın kombinasyonlardır. Ancak bu bileşimlerin ortak özelliği
lekelenmeye dirençsiz oluşlarıdır.
|
YORUMLAR
